Volgens Bram Straten, senior manager bij Windkracht5, komen honderden cruciale energieprojecten in de knel door stikstofbeperkingen. Zonder voorrang dreigt stilstand in de energietransitie én woningbouw.
De energietransitie is volop in beweging, maar zonder een robuust elektriciteitsnet loopt alles spaak. Windparken, zonnevelden, laadpalen, warmtepompen en elektrische busdepots — allemaal zijn ze afhankelijk van voldoende netcapaciteit. Juist daarom zijn de uitbreidingsprojecten van netbeheerders zoals Liander, TenneT en Enexis van strategisch belang. Maar nu blijken 317 van die projecten gevaar te lopen door stikstofbeperkingen, zo meldt Liander in een recente analyse.
Het gaat om projecten die nodig zijn voor de verzwaring van het elektriciteitsnet of de aanleg van nieuwe verbindingen. In veel gevallen stuiten deze werkzaamheden op dezelfde vergunningseisen als woningbouw, industrie of landbouw. De paradox: uitgerekend de projecten die de stikstofuitstoot op termijn juist verlagen — omdat ze fossiele energie helpen vervangen — dreigen nu te stranden door hun tijdelijke stikstofemissie tijdens de bouw.
Tijdelijk effect, structurele winst
De stikstofuitstoot van netprojecten komt vrijwel volledig uit bouwmachines en transport en is per saldo beperkt — zeker vergeleken met intensieve veehouderij of zware industrie. Bovendien is het effect tijdelijk: zodra het net klaar is en fossiele centrales worden vervangen, daalt de structurele stikstofemissie van bijvoorbeeld vervoer en gebouwen juist.
Toch worden deze infrastructurele projecten vaak niet als prioriteit behandeld binnen het vergunningensysteem. Volgens netbeheerders leidt dat tot vertraging, hogere kosten en zelfs annulering van belangrijke uitbreidingen. In een land waar netcongestie al tientallen gebieden lamlegt, is dat een riskante ontwikkeling.
Bram Straten: “Netuitbreidingen hebben een relatief beperkte stikstofimpact, zeker vergeleken met andere sectoren. Bovendien is die stikstofuitstoot tijdelijk. Zodra de fossiele energiebronnen zijn vervangen is er juist minder stikstofuitstoot. Daarom is het logisch én noodzakelijk dat de overheid deze projecten voorrang geeft. Niet alleen om klimaatdoelen te halen, maar ook om woningbouw en economische groei mogelijk te maken.”
Beleidsprioriteit ontbreekt
Verschillende sectoren trekken inmiddels aan de bel. De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), Netbeheer Nederland en de Mobiliteitstafel Klimaatakkoord pleiten al langer voor beleidsmatige voorrang voor netuitbreidingen. Dat hoeft niet te betekenen dat milieu- of natuurwetgeving wordt versoepeld, maar wel dat de maatschappelijke baten zwaarder meewegen in de afweging.
Projecten met een groot publiek belang, lage structurele impact en duidelijke bijdrage aan nationale doelen — zoals CO₂-reductie en woningbouw — zouden sneller vergund moeten worden. Netinfrastructuur voldoet aan al deze criteria.
Straten: “Als het net het tempo van de energietransitie niet kan volgen, loopt alles vast. We moeten prioriteit geven aan projecten met de grootste maatschappelijke baten en de laagste ecologische lasten. Netinfrastructuur is precies zo’n keuze.”
Bron: Bram Straten, Windkracht5 (inzending per mail, redactioneel bewerkt)
