De betrouwbaarheid van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening blijft tot 2030 binnen de gestelde normen, maar komt daarna in toenemende mate onder druk te staan. Dat blijkt uit de Monitor Leveringszekerheid 2025 van hoogspanningsnetbeheerder TenneT, een jaarlijks rapport dat dient als advies aan het ministerie van Klimaat en Groene Groei.
Afbouw conventioneel vermogen, stijgende vraag
De problemen ontstaan vooral na 2030. De afbouw van conventioneel regelbaar vermogen – zoals gascentrales – in combinatie met een sterke stijging van de elektriciteitsvraag door elektrificatie van onder meer mobiliteit en industrie, leidt tot een situatie waarin het systeem minder goed in staat is om aan de piekvraag te voldoen. Volgens TenneT is de groei van duurzame opwek, opslag en vraagsturing nog onvoldoende om deze trend op te vangen.
Hoewel de leveringszekerheidsindicatoren op papier iets zijn verbeterd ten opzichte van de vorige editie van het rapport, overschrijdt de verwachte Loss of Load Expectation (LOLE) – het aantal uren dat het systeem niet in staat is aan de vraag te voldoen – vanaf 2033 ruimschoots de norm van 4 uur per jaar. Voor 2033 ligt de LOLE op 12,6 uur en voor 2035 op 9,2 uur per jaar.
Verdere verslechtering levensvatbaarheid gascentrales
TenneT wijst er bovendien op dat de economische levensvatbaarheid van gascentrales en andere regelbare bronnen is verslechterd. In een gevoeligheidsanalyse waarin een deel van het gasvermogen (1,7 GW) als economisch onhaalbaar werd beschouwd, bleek dat zelfs in 2030 al niet meer aan de betrouwbaarheidsnorm kan worden voldaan. De dreiging is reëel dat bestaand vermogen voortijdig uit bedrijf wordt genomen als er geen beleid wordt gevoerd om dit tegen te gaan.
Inzet op opslag en capaciteitsmechanismen
TenneT roept het kabinet op om het momentum vast te houden en concrete stappen te zetten. In lijn met de kamerbrief Leveringszekerheid van elektriciteit (december 2024) adviseert de netbeheerder om nader onderzoek te doen naar geschikte capaciteitsmechanismen voor Nederland, die het mogelijk maken om regelbaar vermogen ook in een CO₂-arm systeem rendabel in stand te houden.
Ook moet meer worden ingezet op het potentieel van vraagrespons, zoals het op strategische momenten verlagen van elektriciteitsvraag door industrie en grootverbruikers. Daarnaast ziet TenneT een rol weggelegd voor opslagtechnologieën die meerdere dagen achtereen kunnen leveren, zoals Long Duration Energy Storage (LDES). Deze technieken zouden als aanvulling op batterijen, gascentrales en interconnecties de leveringszekerheid verder kunnen versterken.
Klimaatscenario’s en weersmodellen
Opvallend is dat TenneT voor het eerst gebruik heeft gemaakt van klimaatscenario’s in plaats van historische jaren. Hierdoor kan de impact van veranderende windpatronen, zoninstraling en temperatuur op het toekomstige elektriciteitssysteem beter worden gemodelleerd. Tegelijk zijn nieuwe opslagconcepten opgenomen in de analyse, waarmee het rapport beter inspeelt op marktontwikkelingen.
Voorzichtig vertrouwen tot 2030
In het basisscenario blijft de leveringszekerheid tot 2030 nog binnen de norm, maar de marges zijn klein en kwetsbaar. TenneT benadrukt dat de mate van leveringszekerheid in hoge mate afhangt van de snelheid waarmee investeringen in flexibiliteit en regelbaar vermogen plaatsvinden. Een te snelle afbouw van bestaand gasvermogen, zonder alternatief, kan de betrouwbaarheid al eerder ondermijnen.
Maarten Abbenhuis, COO van TenneT, vat het als volgt samen: “De positieve ontwikkelingen van verduurzaming en elektrificatie maken het systeem complexer. Zonder nieuwe regelbare capaciteit, vraagsturing en slimme opslag blijven we kwetsbaar. Het is nu het moment om strategische keuzes te maken.”
Bron: TenneT
